Ngày 09/11 hằng năm là Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, được tổ chức nhằm tôn vinh Hiến pháp, pháp luật, giáo dục ý thức thượng tôn pháp luật cho mọi người trong xã hội. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ về ngày này. Chúng ta hãy cùng tìm hiểu qua bài viết sau nhé!
Trong đời sống xã hội, pháp luật có vai trò đặc biệt quan trọng, vừa là công cụ quản lý nhà nước hữu hiệu, vừa tạo hành lang pháp lý an toàn, tin cậy, thuận lợi cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Cùng với việc không ngừng xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, đưa pháp luật vào cuộc sống trở thành yêu cầu cấp thiết, cần được thực hiện thường xuyên, liên tục và hiệu quả với nhiều hình thức và biện pháp phù hợp. Do đó, ngày 9/11 hằng năm được coi là ngày Pháp luật nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Đó là ngày được tổ chức nhằm tôn vinh Hiến pháp, pháp luật, giáo dục ý thức thượng tôn pháp luật cho mọi người trong xã hội. Đồng thời tăng cường nhận thức của mọi người về vai trò của luật pháp trong đời sống, tăng cường sự hiểu biết pháp luật và khả năng thực thi pháp luật trong hoạt động quản lý nhà nước, hoạt động kinh tế - xã hội và sinh hoạt hàng ngày của người dân.
Nếu như ngày 10/10 được lựa chọn là ngày Luật sư Việt Nam do Sắc lệnh 46/SL về tổ chức đoàn thể luật sư được Chủ tịch Hồ Chí Minh ký ban hành ngày 10/10/1945 thì ngày 09/11 được lấy là ngày Pháp luật Việt Nam bởi đây là ngày bản Hiến pháp đầu tiên của nước Cộng hoà xã hội Việt Nam được thông qua bởi Quốc hội khoá I (ngày 09/11/1946).
Bản Hiến pháp đầu tiên ra đời có ý nghĩa vô cùng đặc biệt, đã thể hiện triệt để tinh thần, tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước pháp quyền của dân, do dân và vì dân. Phát biểu tại Phiên bế mạc Kỳ họp thứ 2 của Quốc hội khoá I, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh đến sự kiện đã thông qua Hiến pháp: "Đây là bản Hiến pháp đầu tiên trong lịch sử nước nhà. Bản Hiến pháp đó còn là một vết tích lịch sử Hiến pháp đầu tiên trong cõi Á Đông này nữa. Hiến pháp tuyên bố với thế giới rằng nước Việt Nam đã độc lập. Hiến pháp quyên bố cho thế giới biết phụ nữ Việt Nam đã đứng ngang hàng với đàn ông để được hưởng chung mọi quyền tự do của một công dân. Hiến pháp đã nêu một tinh thần đoàn kết chặt chẽ giữa các dân tộc Việt Nam và một tinh thần liêm khiết, công bình của các giai cấp." Cho đến nay, dù đã có 05 bản Hiến pháp và bản Hiến pháp đang có hiệu lực là Hiến pháp năm 2013, tuy nhiên, ý nghĩa của ngày ban hành bản hiến pháp đầu tiên vẫn rất được trân trọng. Đây cũng chính là lý do Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012 quy định ngày 09/11 hàng năm là ngày Pháp luật nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Theo đó, Điều 8 của Luật này quy định như sau:
Ngày 09 tháng 11 hằng năm là Ngày Pháp luật nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Ngày Pháp luật được tổ chức nhằm tôn vinh Hiến pháp, pháp luật, giáo dục ý thức thượng tôn pháp luật cho mọi người trong xã hội.
3. Ý nghĩa của Ngày Pháp luật Việt Nam 9/11
Ngày Pháp luật Việt Nam được tổ chức nhằm tạo bước phát triển mới trong việc nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật - một bộ phận của công tác giáo dục chính trị, tư tưởng và là nhiệm vụ thường xuyên của toàn bộ hệ thống chính trị các cấp, các ngành với mục tiêu cuối cùng là hỗ trợ và tạo điều kiện để mọi cá nhân, tổ chức biết sử dụng pháp luật làm phương tiện, công cụ bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình, của nhà nước và của xã hội.
Thứ nhất, Ngày Pháp luật Việt Nam ra đời nhằm thượng tôn Hiến pháp và pháp luật, đề cao giá trị của Hiến pháp và pháp luật trong nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, giáo dục ý thức thượng tôn pháp luật cho mọi người trong xã hội. Với ý nghĩa đó, mọi tổ chức, cá nhân tập trung nghiên cứu, tìm hiểu pháp luật, góp phần đưa các quy định của pháp luật đi sâu vào đời sống, từ đó lan toả để tất cả các ngày trong năm đều là Ngày Pháp luật.
Thứ hai, xây dựng niềm tin, tình cảm, thái độ ứng xử phù hợp với quy định của Hiến pháp và pháp luật. Pháp luật của nước ta đảm bảo nguyên tắc công bằng, minh bạch, ghi nhận, bảo vệ, bảo đảm quyền - lợi ích cho mỗi cá nhân và sự hài hoà các lợi ích trong xã hội. Ngày pháp luật được tổ chức nhằm tôn vinh hiến pháp, pháp luật; xây dựng niềm tin, tình cảm, thái độ, hành vi ứng xử phù hợp với quy định của hệ thống pháp luật, ý thức bảo vệ pháp luật của toàn dân.
Thứ ba, đề cao giá trị con người, xây dựng nhân cách tạo nên sự bền vững của ý thức pháp luật, của kỷ cương, của phép nước. Đây là ngày được ra đời nhằm đề cao ý thức làm chủ, tôn trọng kỷ luận, tự do trong khuôn khổ pháp luật, coi trọng các giá trị đạo đức tốt đẹp; ý thức trách nhiệm, nghĩa vụ công dân, lòng yêu nước, bồi dưỡng ý thức và năng lực gìn giữ, phát huy giá trị văn hoá dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại. Những yếu tố này là then chốt tạo nên sự bền vững của ý thức pháp luật mà Việt Nam vẫn luôn hướng tới.
Thứ tư, nâng cao hiệu quả xây dựng, phổ biến, giáo dục pháp luật và thi hành pháp luật, đáp ứng yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền của dân, do dân và vì dân.
Có thể nói, Ngày Pháp luật có ý nghĩa giáo dục sâu sắc trong việc đề cao giá trị pháp luật trong Nhà nước pháp quyền, hướng mọi tổ chức, cá nhân có thái độ tích cực trong việc thực hiện pháp luật, đề cao quyền cũng như trách nhiệm, nghĩa vụ của mỗi cá nhân trong học tập, tìm hiểu pháp luật và tự giác chấp hành pháp luật. Qua đó góp phần nâng cao ý thức và niềm tin pháp luật, từng bước xây dựng và củng cố các giá trị văn hoá pháp lý trong cuộc sống xã hội.
4. Ngày Pháp luật việt Nam được tổ chức như thế nào?
Để tổ chức Ngày Pháp luật Việt Nam, Chính phủ đã ban hành một Nghị định cụ thể là Nghị định 28/2013/NĐ-CP, theo đó khoản 2 Điều 6 đã quy định Ngày Pháp luật có thể được tổ chức dưới các hình thức sau:
- Mít tinh; hội thảo, toạ đàm
- Thi tìm hiểu pháp luật
- Tuyên truyền, phổ biến pháp luật lưu động, triển lãm
- Các hình thức khác theo hướng dẫn của Bộ Tư pháp.
Như vậy, các hoạt động để hưởng ứng Ngày Pháp luật như: chủ động tìm hiểu pháp luật,... vừa là quyền, vừa là trách nhiệm của mỗi công dân, từ đó tăng cường truyền thông chính sách pháp luật để tạo sự đồng thuận trong xã hội và nâng cao hiểu biết, nhận thức, ý thức tôn trọng, thực hiện pháp luật của nhân dân. Đồng thời, có thể tăng cường phổ biến pháp luật trên các phương tiện thông tin đại chúng, trong đó chú trọng phổ biến trên báo, đài, cổng thông tin điện tử của cơ quan, địa phương, thông qua mạng xã hội, hệ thống loa truyền thanh cơ sở, thông qua các cuộc thi tìm hiểu pháp luật trực tuyến,... Tổ chức đối thoạt chính sách, tư vấn pháp luật trực tuyến; thông qua các hội nghị, hội thảo, toạ đàm, hoạt động chuyên môn phù hợp với điều kiện thực tiễn.
